محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

53

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

را منهزم ساخت . آلفونسو زمانى در آنجا درنگ كرد و مسيحيان معاهد از هرسو به يارىاش شتافتند و او را به آذوقه و علوفه مدد نمودند . آلفونسو سپس بازگرديد و به آراگون رفت . هزاران تن از مسيحيان معاهد به لشكر او پيوستند . اين وقايع مسلمانان را از خطر اين قوم در ثغور و شهرهاى اندلسى آگاه كرد و حكومت اسلامى را به طرد و تعقيب ايشان واداشت . قاضى ابو الوليد بن رشد فتوا داد كه مسيحيان معاهد نقض عهد كرده‌اند و از ذمه اسلام خارج شده‌اند و تبعيد و طرد ايشان از اندلس واجب است . امير مرابطين على بن تاشفين به مقتضاى اين فتوا هزاران تن از ايشان را به افريقيه گسيل داشت . مسيحيان به اطراف پراكنده شدند و جمع كثيرى به سبب تغيير آب و هوا و وضع غذا هلاك شدند و سلطان بسيارى از ايشان را در زمره نگهبانان خاص خويش درآورد . اين تبعيد سبب شد كه جمعشان بپراكند و قوايشان روى به ضعف نهد . « 12 » مجتمع مستعربين يا مسيحيان معاهد ، حتى در شهرهايى كه به دست اسپانياى مسيحى افتاده بود و مسيحيان بر آنها فرمان مىراندند تحت تاثير مجتمع باشندگان بود . و وضع و رسم آنان داشت . تا آنجا كه در معاملات و تنظيم اسناد زبان عربى را به كار مىبردند . و گاه در كنار زبان ملى خود با يكديگر به زبان عربى هم صحبت مىكردند . ما مجموعه‌اى از اين اسناد به زبان عربى در موزه‌هاى مادريد يافته‌ايم كه از دير سن كلمنت در طليطله به آنجا منتقل شده . مجموعه بزرگى است همه در خريد و فروش و هبه و اجاره و وصيت و غير آن . بيشتر اين اسناد در قرن سيزدهم ميلادى و بعضى در قرن دوازدهم تنظيم شده است . اين معاملات ميان مستعربين و گاه ميان آنها و باشندگان صورت گرفته . غالبا به بسم الله و احيانا مقرون به عبارت « و به نستعين » يا « الحمد لله وحده » آغاز مىشود . در بسيارى از آنها شاهدان از مسلمانان « باشنده » در كنار شاهدان مسيحى قرار دارند . جالب توجه آن است كه نامهاى مسيحيان مستعرب به شيوه عربى زبانها تحريف شده است . از اين اسناد

--> ( 12 ) . رجوع كنيد به الاحاطه ج 1 / ص 115 و 120 . الحلل الموشيه ص 70 و 81 تاريخ المرابطين و الموحدين نوشته اشباخ ج 1 / ص 155 و 157 .